quinta-feira, 13 de outubro de 2011

CIJTL: CNRT Hakarak Ukun Mesak Iha 2012

Written by Domingos Silva Thursday, 13 October 2011 13:37
CJITL Eleisaun, Partido Congressu Nasional de Reconstrução Timor Leste-CNRT sei la fahe tan kadeira ho Partido seluk iha 2012, ho preparasaun ne’ebe Partido CNRT halao ona durante ne’e, fiar metin ona katak CNRT sei manan maioria absoluta iha eleisaun jeral 2012.

 Tuir Pedro Da Costa husi Bankada CNRT hateten Partidu hotu-hotu iha ambisaun atu kaer ukun mesak iha 2012, nune’e mos partidu CNRT hakarak kaer ukun mesak iha 2012.

“Esperansa ami nian ba iha eleisaun Parlamentares,ami hanesan partidu no hanesan mos partidu sira seluk optimista, hanesan partidu hotu-hotu iha ambisaun, se la manan maioria entaun sai opozisau,  politika ne’ebe mak ami halo,maibe buat ne’e depende ba konferensia Distrital” hateten Pedro iha Parlamentu Nasional kuarta 12/10.

Nia hatutan katak Konfrensia Nasional ba CNRT sei fo sai opiniaun konaba ninia politika atu implementa elisaun rua hanesan, elisaun Presidensial no Parlamentares.

Sekretáriu-jerál CNRT fiar kata sei manan maioria absoluta iha lejislativa oin mai

13 de Outubro de 2011, 11:33
 
LUSA - Sekretáriu-jerál Conselho Nacional da Reconstrução de Timor-Leste (CNRT), Dionísio Babo, ohin foi sai ba Ajénsia Lusa ho konviksaun katak partidu ne´e sei manan iha eleisaun lejislativa iha tinan oin mai ho maioria absoluta.

"CNRT hakarak aposta iha eleisaun ne´e atu sai úniku partidu ne´ebé ema sei fó votus barak liu, ida ne´e ha´u fiar, por sentu 99, mak CNRT sei manan ba eleisaun nó tanba há´u iha konfiansa maka´as iha kondisaun ne´ebé CNRT halibur to´o ohin loron", afirma ba Ajénsia Lusa Dionísio Babo.

Tuir sekretáriu-jerál husi CNRT,"partidu sei manan maioria absoluta" ba iha lejislativa tinan 2012. Se karik partidu ne´e la konsege buat ne´ebé"projeta", Dionísio Babo dehan katak sei avansa ba iha segundu senáriu nó sei "serbisu hamutuk ho partidu sira seluk".

"Se CNRT la konsege buat ne´ebé mak ami projeta ona, ha´u hanoin m katak ami sei bele ba iha segundu senáriu nó atu serbisu hamutuk ho partidu sira seluk ne´ebé mak iha objetivu polítiku hanesan ho CNRT atu forma Governu ida", Nia hatutan.

Kestiona kona-ba posibilidade husi koligasaun ida ho FRETILIN, ohin iha opozisaun, Dionísio Babo dehan katak iha "polítika buat hotu bele akontese", maibé nia salienta katak molok momentu ne´e CNRT iha "preferénsia hodi serbisu hamutuk ho partidu sira seluk" ho sira ne´ebé mak nia serbisu hamutuk tiha ona.

Iha eleisaun lejislativa ba dala ikus nian, iha tinan 2007, Frente de Libertação do Timor-Leste Independente (FRETILIN) manan eskrutíniu, maibé CNRT, ne´ebé lidera husi Xanana Gusmão, mak ema fó fiar hodi forma Governu, hafoin sekuénsia koligasaun pós-eleitorál nian ne´ebé hetan maioria parlamentár ba iha asosiasaun polítika.

Dionísio Babo salienta tán katak, bele oinsa karik mós relasaun ba koligasaun CNRT sei sai seletivu liu tán.

"Ami sei sai seletivu liu tán tanba ami ho konsientes katak iha difikuldade barak ne´ebé ami atravesa daudaun, tanba iha krítika barak maske la iha hun iha área korrupsaun nian nó tanba ne´e iha futuru CNRT sei halo nia esforsu tomak hodi bele minimiza negativa sira ne´ebé konsekésias, tanba ema ne´ebé mak terus mak povu tanba ne´e mak ami serbisu daudaun atu haree to´o se katrik ami bele hadi´a sala sira ne´ebé iha", Nia esplika.

"Ha´u fiar metin tebes katak se CNRT mak manan iha eleisaun, liu liu ba eleisaun lejislativa, ami sei haka´as aan atu hadi´a erros sira ne´e nó sei mai kompozisaun ida husi Governu maibé aseitável, iha unidade nó bele sai estável", Nia dehan.

Eleisaun tinan 2012, mak determina Timor-oan ninia kbi’it hodi dezenvolve sira ninia futuru

13 de Outubro de 2011, 10:22
 
LUSA - Horseik, sekretáriu jerál husi partidu Conselho Nacional de Reconstrução de Timor-Leste (CNRT), Dionísio Babo, haktuir ba Ajénsia Lusa katak, eleisaun prezidensiál nó lejislativa ne’ebé sei hala’o iha tinan oin mai ne’e, mak sei determina kapasidade ká kbi’it husi timor-oan sira, atu dezenvolve sira ninia futuru.

“Timór hanesan nasaun independente ne’ebé mak sei dezenvolve rasik eleisaun ne’e, klaru duni katak ho ajuda husi komunidade internasionál sira, maibé ita sei hala’o eleisaun rua, ne’ebé organiza husi instituisaun Timor-Leste nian nó husi eleisaun hirak ne’e mak sei determina, karik povu iha kbi’it atu dezenvolve di’ak liu tan iha tempu oin mai ká la’e”, tenik Dionísio Babo.

Husu hodi fó hanoin hikas fali kona-ba problema ne’ebé akontese iha eleisaun uluk, mak sekeretáriu jerál husi partidu CNRT, ne’ebé lidera husi koligasaun governamentál hateten, hodi fi’ar katak eleisaun ne’ebé sei hala’o iha tinan oin ne’e “sei la akontese buat ida”.

“Ida ne’e hanesan teste ida ba Timór, atu fó sai ba mundu, katak iha tempu oin mai, Timór bele hala’o servisu mesak ká sei presiza nafatin tulun balun, atu dezenvolve ninia instituisaun, ne’ebé mak sei fragil liu”, fó sai Babo. Husu, karik partidu CNRT sente preokupa ho seguransa, iha eleisaun jerál tinan 2012 nian, mak Dionísio Babo hatan fali katak partidu CNRT “la preokupa liu”.

Tuir sekretáriu jerál, iha tinan tolu ikus ne’e, partidu CNRT hala’o ona kampaña, atu nune’e bele iha “estabilidade, bele iha rekonsiliasaun nasionál nó bele iha mós unidade nasionál”.

“Timor-oan barak mak sente kolen ona, ho konflitu nó sira hakarak atu iha tempu oin mai Timor-Leste bele sai hanesan nasaun estabilidade, nasaun dame ne’ebé laiha konflitu”.

Bainhira Lusa husu kona-ba Misaun Integrada ONU nian, iha Timor-Leste (UNMIT) ne’ebé sei remata iha tinan 2012 ninia rihan, mak Dionísio Babo hateten katak “to’o ona tempu, atu timor-oan rasik mak toma konta ba ninia uma nó ba ninia haan-fatin”.

“Maibé ida ne’e la siknifika katak, ami atu husik totalmente apoiu husi komunidade internasionál”, subliña Babo.

Tuir sekretáriu jerál partidu CNRT nian “di’ak tebes, bainhira komunidade internasionál kontinua hela nafatin iha Timór ho sira ninia gabinete balun, atu hodi fó tulun ba governu Timor-Leste, hodi prepara sira ninia buat ruma”.

Iha eleisaun lejislativa ikus ne’ebé hala’o iha tinan 2007, Frente Revolucionário do Timor-Leste Independente (FRETILIN) mak manan iha eleisaun ne’e, maibé konvida ká bolu fali partidu CNRT ne’ebé lidera husi Xanana Gusmão mak forma Governu Timór, bainhira halo koligasaun iha pós-eleitorál ne’ebé entrega maioria parlamentár ba asosiasaun polítika ne’e.

Lusa/fim

quarta-feira, 12 de outubro de 2011

Próximas eleições vão determinar capacidade de timorenses gerirem o seu futuro - CNRT

Díli, 12 out (Lusa) - O secretário-geral do Conselho Nacional de Reconstrução de Timor-Leste (CNRT), Dionísio Babo, disse hoje à Agência Lusa que as eleições presidenciais e legislativas do próximo ano vão determinar a capacidade dos timorenses para gerir o seu futuro.

"Timor como país independente vai gerir sozinho estas eleições, claro com a ajuda da comunidade internacional, mas o que vamos ver são duas eleições organizadas pelas instituições do país e eleições que vão determinar se o povo tem potência para se desenvolver para melhor no futuro ou não", afirmou Dionísio Babo.

Lembrando os problemas verificados em eleições anteriores, o secretário-geral do CNRT, partido que lidera a coligação governamental, disse acreditar que nas eleições do próximo ano "não vai acontecer nenhuma coisa".

"Isto vai ser como um teste para o país para declarar ao mundo se já pode operar sozinho no futuro ou se ainda precisa de algum apoio para desenvolver as suas instituições, que ainda são muito frágeis", destacou.

Questionado sobre se o CNRT está preocupado com a segurança nas eleições gerais em 2012, Dionísio Babo respondeu que o partido "não está nada preocupado".

Segundo o secretário-geral, nos últimos três anos o partido tem feito uma campanha para que haja "estabilidade, reconciliação nacional e unidade nacional".

"A maioria do povo timorense já está cansada de conflito e eles querem que Timor seja um país de estabilidade, um país de paz, um país onde não haja mais conflito no futuro", disse.

Questionado pela Lusa sobre o fim da Missão Integrada da ONU para Timor-Leste (UNMIT), previsto para o final de 2012, Dionísio Babo disse que "já é altura de os timorenses tomarem conta da sua própria casa, da sua própria cozinha".

"Mas isso não quer dizer que vamos deixar totalmente o apoio da comunidade internacional", sublinhou.

Segundo o secretário-geral do CNRT, "é bom que a comunidade internacional mantenha um pequeno gabinete em Timor para ajudar o Governo timorense a preparar as suas coisas".

Nas últimas eleições legislativas, em 2007, a Frente de Libertação do Timor-Leste Independente (FRETILIN) venceu o escrutínio, mas o CNRT, liderado por Xanana Gusmão, é que foi convidado a formar Governo, na sequência de uma coligação pós-eleitoral que dava a maioria parlamentar àquela associação política.

MSE.

Lusa/fim

Secretário-geral do CNRT confiante em maioria absoluta nas próximas legislativas


Díli, 12 out (Lusa) - O secretário-geral do Conselho Nacional da Reconstrução de Timor-Leste (CNRT), Dionísio Babo, manifestou hoje à Agência Lusa a convicção de que o partido vai ganhar as eleições legislativas do próximo ano com maioria absoluta.

"O CNRT quer apostar para ser o único partido mais votado e estou convencido, 99 por cento, que o CNRT vai ganhar as eleições e porque estou com muita confiança nas condições que o CNRT reuniu até hoje", afirmou à Agência Lusa Dionísio Babo.

Segundo o secretário-geral do CNRT, o "partido vai ganhar com a maioria absoluta" as legislativas de 2012.

Caso o partido não consiga o que está a "projetar", Dionísio Babo disse que avançará para o segundo cenário e vai "trabalhar conjuntamente com outros partidos".

"Caso o CNRT não consiga o que estamos a projetar, acho que podemos ir para um segundo cenário e trabalhar conjuntamente com outros partidos, que também tenham os mesmos objetivos políticos do CNRT para formar um Governo", salientou.

Questionado sobre a possibilidade de uma coligação com a FRETILIN, hoje na oposição, Dionísio Babo disse que em "política tudo pode acontecer", mas salientou que neste momento o CNRT tem "preferência para trabalhar conjuntamente com outros partidos" com quem já trabalhou.

Nas últimas eleições legislativas, em 2007, a Frente de Libertação do Timor-Leste Independente (FRETILIN) venceu o escrutínio, mas o CNRT, liderado por Xanana Gusmão, é que foi convidado a formar Governo, na sequência de uma coligação pós-eleitoral que dava a maioria parlamentar àquela associação política.

Dionísio Babo salientou, contudo, que em relação às coligações o CNRT vai ser mais seletivo.

"Vamos é ser mais seletivos porque estamos conscientes que há muitas dificuldades que estamos a atravessar, segundo há muitas críticas mesmo não fundamentadas na área da corrupção e por isso no futuro o CNRT vai fazer todo o esforço para poder minimizar estas negativas consequências, porque quem está em causa é o povo e por isso estamos a trabalhar para ver se podemos corrigir os erros", explicou.

"Tenho muita confiança de que se o CNRT ganhar as eleições, principalmente as eleições legislativas, nos vamos esforçar para corrigir todos estes erros e vir com uma composição de Governo mais aceitável, mais unificadora e que seja estável", disse.

MSE.

Lusa/Fim
.

CNRT pode vir a apoiar candidatura de Taur Matan Ruak, mas decisões só em janeiro - Secretário-geral

Quarta-feira, 12 de Outubro de 2011

.

Díli, 12 out (Lusa) - O secretário-geral do Conselho Nacional da Reconstrução de Timor-Leste (CNRT) disse hoje que não será uma surpresa se o seu partido vier a apoiar a candidatura de Taur Matan Ruak às presidenciais, mas remeteu essa decisão para janeiro.

"A posição do partido irá ser formalmente anunciada depois de uma conferência que vai ter lugar em janeiro de 2012, que irá reunir todos os quadros políticos do partido e de todo o território", afirmou Dionísio Babo à Agência Lusa.

Segundo o secretário-geral do CNRT, durante a conferência "é que se vai decidir se a CNRT irá apoiar qualquer candidato ou vir com o seu próprio candidato para as eleições presidenciais".

Para Dionísio Babo, o general Taur Matan Ruak é uma "figura nacional, uma figura da resistência", acrescentando que também há muitos quadros do partido que fizeram parte da resistência.

"Por isso, não há surpresa se ele vier a ser um candidato potencial do partido, mas isso é uma coisa que vai ser decidida mais tarde", sublinhou.

Dionísio Babo salientou também que o CNRT está aberto a outros candidatos, porque, disse, a "maioria desses nomes que já estão no papel para se candidatem são pessoas que fazem parte da resistência".

"Esperamos mais um, dois meses para ver e o partido decidirá qual será a sua preferência", disse.

O general Taur Matan Ruak, que pediu a demissão da chefia das Forças Armadas no início de setembro, anunciou na segunda-feira que é candidato às eleições presidenciais de 2012 em Timor-Leste.

Nas eleições presidenciais de 2007, o CNRT apoiou José Ramos-Horta, que venceu o escrutínio.

Além de Matan Ruak, também o deputado Manuel Tilman, líder do partido KOTA (União dos Filhos Heróicos da Montanha), anunciou a sua candidatura.

A imprensa timorense tem avançado com vários possíveis candidatos às presidenciais de 2012, sendo apontados o presidente do parlamento timorense, Fernando La Sama Araújo, ou o atual Presidente, José Ramos-Horta, que afirmou recentemente que anuncia em janeiro se se recandidata.

MSE.

Lusa/Fim

terça-feira, 11 de outubro de 2011

FH: Kandidaturas Veteranus lubun ida hadau malu ba 1/3 eleitoradus

Francisco Mauhatu*

Hela deit fulan lima (5) tama ona ba eleisaun Presidensial badala uluk (primeira volta), iha fulan Marsu tinan 2012. Balun kandidatu husi partidus, balun kandidatus mesak (independente), balun fali kandidatu lori Veteranus. Maibe hare ba mai, buat ida maka uni entre kandidatus sira ne’ebe naran mosu, barak liu maka liga ba Veteranus ka pretence ba Veteranus. Kandidatura Taur Matan Ruak (TMR) lori veteranus no veteranus maka kandidatu. José Ramos Horta (JRH), atual Prezidente Republika, mos nia veteranus ida, José Luis Guterres (JLG) nia mos veteranus ida, Fernando Lasama de Araujo (FLA) mos veteranus ida, Abilio Araujo (AA) mos veteranus, Rogerio Tiago Lobato (RTL) mos veteranus, Lucas da Costa (LC) mos Veteranus, se Lu’olo avansa ba kandidatu, mos veteranus.

Uluk veteranus sira hamutuk iha pensamentu ho objetivu ida, maka oinsa trasa planu no estratejia hodi liberta rai ne’e husi kolonialismu no okupasaun rai liur iha ita nia rain. Sira veteranus ida-idak tur no kaer ida-idak nian, oinsa maka liberta rai Doben Timor-Leste.

Liu ona tinan sanulu atu tama ba Restaurasaun Independensia (2002-2012), Iha ona procesu ba Libertasaun ba povu ka emar, veteranus sira mos ba hatudu sira nia komitmentu ba demokrasia hanesan dalan ida hodi tulun ba desenvolvimentu ne’ebe lori ninia impaktu ba moris diak ba povu. Oras ne’e dadaun, veteranus sira hotu-hotu halai taru ba kaer kargu nudar Prezidente Republika, hotu-hotu ba ho diskursu lori veteranus nia naran.

Tuir kandidatu PR2012 Fernando Lasama de Araujo katak, ”Veteranus pertense ba Aset Povu no Nasaun nian, dehan Lasama (FH, 08/10/2011)”. Argumenta tan Lasama, "veteranus nudar patrimoniu historiku pertense ba povu no nasaun tomak, labele politiza no partidariza fali veteranus hodi atinji ba objetivu poder politika, ekonomika no sosial (idem)”.

Tuir sensus 2010, por volta de 80,000 husi populasaun pretence ba Terceira idade. Lojikamente veteranus mos tama ba kategoria ne’e. Karik hasae tan numerous sira ne’ebe nudar votantes ne’ebe iha inklinasaun ba vota tamba “emosaun” ho pasadu (emocionelly associeated voter), numerous maximu bele dada to’o 150,000 votantes ne’ebe konstitui 1/3 husi numerous votus elijiveis.

Diskursu Lasama nian ne’e atu destinu mos ba 2/3 eleitoradus seluk ne’ebe maka determinante iha procesu eleisaun mai ne’e, tanba atu manan eleisaun Presidensial, labele hadau malu deit 1/3 eleitoradus maibe buka garap mos eleitoradus ne’ebe maka dominante iha sosiedade Timor-Leste nian. Populasaun ativu Timor-Leste nian, klosan maka barak iha eleisaun Presidensial 2007, Lasama ninia votus maka determinante ba eleisaun Presidente Ramos Horta iha eleisaun ba dala rua (segunda volta). Atu manan iha eleisaun Presidensial, buka alarga kampu intervensaun iha eleitoradus sira ne’ebe potensial kontribui ba vitoria. Buka alarga tan influensia liu husi trasa planu no estratejia, prepara materia no orientasaun kampane hodi atinji ba objetivu manan eleisaun Presidensial iha tinan 2012. Se koalia veteranus, kandidatus sira ne’ebe naran temi iha letenn, hotu-hotu veteranus, ida-idak kontribui ba procesu ne’e liu husi dalan ida-idak nian. Balun kontribui liu tanba okupa kargu ne’ebe topo lideransa resistensia, balun kontri liu husi meius ida-idak nian, maibe hotu-hotu mesak Veteranus.

Veteranus hotu ne’ebe kandidatu ba eleisaun Presidensial 2012, hadau malu ba 1/3 eleitoradus ne’ebe iha ligasaun emosional iha orientasaun votus iha eleisaun Presidensial 2012!

*Hakerek Nain, hela iha Comoro, Sub-Distrito D. Aleixo!