quarta-feira, 11 de maio de 2011

FRETILIN: " Tribunal Hetan Presaun”

.Timor Post - Kuarta, 11 Maiu 2011

Dili- Partidu Opozisaun sente preokupa no duvida tebes ho desizaun Tribunal Distrital Dili, ne’ebe fo liberdade total ba Jose Luís Guterres relasiona ho kazu abuzu de poder.

“Ami deskonfia, desizaun Tribunal nakonu ho presaun no influensia husi membru Governu, ami konsidera juiz ne’ebé kaer kazu ne’e, ta’uk atu deskobre realidade no lialos ba públiku, tamba hetan presaun maka’as,”Xefe Bancada Partido Opozisaun, Aniceto Guterres. SH hato’o
ida ne’e, Tersa (10/5) iha uma fukun PN, Dili.

Aniceto rekonese prekupa tiha ona, antes desizaun Tribunal julga membru governu ida, no Parlamentu kuandu la halo suspensaun, ne’e buat rum abele mosu iha tribunal, ne’ebe liliu oinsa atu kombate korupsaun, tamba bele mosu presaun ka influensia oi-oin ba juiz, ne’ebe kaer kazu ne’e, posibilmente bele halo ida ne’e, agora mak akontese,”Aniceto esplika tan.

Aniceto hateten, maske desijaun ne’ebe mai husi juis internasional ne’ebe depende ba kontratu ne’ebe governu halo, maibe husi kontratu refere iha presaun maka husi membru governu no influenzia ba juiz internasional, atu tesi tuir membru governu nia hakarak.

Ho atetude hanesan ne’e, tuir Anieto, estadu TL sei labele atu kombate korupsaun iha nasaun, hodi defende povu sira nia ezijensia kona-ba lia loos no justisa.

Opozisaun temi influenza maka’as mos be’e mai husi Asesor Legal José Luis Guterres, ne’ebe mos asumi kargu sekretariu Jeral Partidu CNRT, Deonizo Babo.

Fatot ida importante ne’ebe influensia desizaun tribunal, Aniceto dehan tan, mak laiha suspensaun, ba Jose Luis Guterres, suspensaun husi Parlamentu nasional, atu fasilita Jose Luis hatan iha Tribunal loron ne’e deit,”Lokraik, ni (Jose Luis-red) asumi fali nia kargu,
hanesan membru governu,”akresenta nia.

Iha fatin hanesan deputadu husi Bancada CNRT, Aderito Hugo da Costa konsidera desizaun tribunal ne’e positive, kredibel no imparsial tebes, tanba Juiz sira hatudu kapasidade Lei.

“Ne’e mesajen forte ba Ministeriu Publiku no Provedoria Direitus Humanus e Justisa (PDHJ), husu ba PDHJ ho MP atu esforsu servisu diak liu tan ba oin,”nia dehan.

Aderito Observa, PM ho PDHJ halo deitsensasi tanba oferese evidensia forte,”labele koko ka tenta politiza-liu ba opozisaun sira, Partidu opozisaun sira la fiar ona justisa, liliu juis sira ne’ebe mak servisu iha tribunal,”nia dehan tan.

Deputada Bancada PUN, Fernanda Borges mos dehan desizaun Tribunal hatudu honistidade ba publiku no hatudu duni justisa ne’ebe adekuadu no kredibel.

Deputadu Bancada PD, Adriano do Nascimento kongratula tribunal Dili ba desizaun ne’e, tanba hatudu kapasidade, indepedensia no professional.

Adriano mos husu ba Ministeriu Publiku atu labele konsentra demais ba kazu politku, maibe konsentra mos kazu sivil no kazu criminal sira seluk ne’ebe agora dadauk butuk hela iha Ministeriu Publiku.

Molok desizaun husi Tribunal, ba kazu JLG iha ona julgamentu popular ne’ebe politiku sira halo iha Parlamentu Nasional.

“Ami nia bancada hakarak kongratula ba vise Primeiru Ministru ba nia disponiveldade tomak atu presta deklarasaun, informasaun no dadus sobre nia kazu,”dehan Adriano.(cos/mel)

Tribunal Absolve Kazu Jose Luis Guterres, “MP Sei Halo Rekursus Ba TR”

Jornal Nacional Diário - Kuarta, 11 Maio 2011

Dili-“Kazu Jose Luis Guterres nebe Tribunal Distrital Dili (TDD) hatun desizaun final hodi fo liberdade total ne’e, Ministeriu Públiku sei hato’o rekursu ba Tribunal rekursu (TR) iha faktus barak nebe juis la haree maske iha komprovadu iha faktus.

Prokuradoria Gerald a Repúblika Ana Pessoa koalia lia hirak ne’e ba jornalista sira hafoin partisipa serimonia Guarda Nacional Republikana (GNR) nian iha Kaikoli Dili wainhira husu ninia komentariu ba desizaun TDD nian.

Nia hateten parte Ministeriu Publiku sei halo rekursu ba Tribunal Rekursu tamba la simu desizaun nebe Tribunal Distrital Dili, nebe fo liderdade ba arguido ne’e tanba iha buat barak nebe juis sira la hare maske komprovadus iha faktus.

Ministeriu Publiku akuza Jose Luis Guterres halo korupsaun no abujo ba poder hodi transfere osan montante bo’ot ba ninia fe’en kaben Ana Maria Valeria nebe sai konseleriu iha embaixada Timor Leste nian iha Nova Iorke.

No iha segunda dia 9 de Maiu, Juis TribunalDistrital Dili hamonu senteza hodi fo liberdade total ba Jose LuisGuterres tanba tribunal konsidera akuzasaun nebe Ministeriu Publiku foti kontra Jose Luis Guterres laiha faktus ne’ebe forte.

Antes Tribunal foti desizaun ne’e, julgamentu ne’ebe halao iha dia 11 no 14 Abril tribunal rona arguido Jose Luis Guterres no sasin nain hat husi Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Ministeriu Finansas.

Maibe faktus sira ne’ebe mai husi sasin katak, iha altura ne’eba TL tenki lalais nomea ema hodi tur iha Asemblei Jeral ONU nian mais TL laiha ema antaun tuir konvensaun Viana ne’ebe mak MNE ija fo dalan hodi nomeia ema estranjeiru.

Tanba ne’e bainhira TL nomeia tenke garante sira nia moris, hodi halao misaun Timor Leste iha ONU.

Ho faktus sira ne’ebe produs iha tribunallaiha duvida, tanba deklarasaun sira ne’e mostra ho seridade.

Tribunal mos deklara katak, husi faktus sira ne’e laaprova katak arguidu sira konklui (futu lia-red) hodi halo inkresimentu.

Tribunal mos deklara katak, laiha provas ne’ebe hatudu katak Arguidu Ana Maria simu pose husi intensaun privada mas pose ne’e hetan husi dalan legal ho la aprova katak, nomeasaun illegal no alojamentu illegal ne’e sira halo atu benefisia arguido Ana maibe tuir lei ne’ebe hakerek iha artigu 8 iha konvensaun Viana, tanba ne’e tribunaldeside katak, absolve (dibebaskan-red) arguidu Jose Luis Guterres, João Freitas Camara no Ana maria husi akujazaun MP iha artigu 2 lei 31/1999 konaba inkresimentu illegal, artigu 3 lei 31/1999 konaba abuju de poder iha kodigu penal Indonesia no artigu 301 konaba agravasaun no 302 konaba konseitu funsionariu iha kodiku penal Timor Leste.

Ho rajaun katak tribunal lahetan faktus konaba krimi ne’ebe arguido sira komete katak halo inkresimento illegal no abuju de poder tantu prosesu sira ne’e mai husi dalan legal no tuir lei.

Kazu refere, rejistu iha Tribunal ho numeru prosesu 266/C.ord/TDD/2010 ne’ebe kaer husi Juis kolektivo Dr. Joao Ribeiro, Dr. Joao Felgar no Dr. Alvaro Maia Freitas, prokurador Aderito Tilman, Luis Landim no Antonio Tavares no Defeza Sergio Ornai, Cancio Xavier no Cerilio

Vangas.Rau/nty/tvtl

terça-feira, 10 de maio de 2011

CNRT Yesterday and Today

http://renovatimor.blogspot.com/

A Comment by Acacio Angel
CNRT celebrated its fourth founding years with a National Congress on April 29-May2, 2011, after the party was founded in 2007. Many have criticized the party for being opportunistic in taking the advantage of FRETILIN party in its internal conflict back in 2006 and Xanana-center Party. Nonetheless the party went on leading the AMP government, survived from the threat of a fail coalition government and now able to overcome its single figure problem by welcoming more potential CNRT leaders.

After four years of hard work of its General Secretary, Mr. Dionision Babo, the party is now enjoying some sympathizers in villages and sub-villages, away from its national-centric party back in 2007. The party also now attempts to identify itself more to be the party of the people and the veterans by adopting Xanana’s wartime slogan “Liberta a patria, Libertara o povo (Free the land, to free the people) .”

Despite of these achievements, there are mix-opinions with regards to the party winning the 2012 election due two one external factor and one internal factor. The moving out of Grupo FRETILIN – MUDANÇA (GFM) and forming itself as a party is a challenge. GFM has been the inspiratory for the CNRT party for they were the founders of the party. It is timely now that if the court of appeal legalizes GFM to be a party, FRETLIN-MUDANÇA (FM), there can be a big hole in the place of GFM. Besides, welcoming new leaders from PD PST party can just add up to the anger people have to CNRT and the person of Xanana for protecting corrupt and opportunist leaders.

Regardless of the above challenges, CNRT has three determining factor they can count on. The image of Xanana as the father of development, honest and hardworking leader as well as free from corruption can win CNRT more votes in the coming election. CNRT can also count on the votes of the elderly and Veterans who have enjoyed monthly subsidies respectively. The welcoming of the new leaders like Bendito Freitas, Julio Tomas Pinto and Miguel Manitelo can be a twist of trust in the party sympathizers and militants that it has more choices for party leaders in the future.

The re-election of Xanana and Dionisio Babo as the party’s president and General Secretary can be the initial indication of a good election experience for CNRT party in the coming election in 2012.

On Jose Luis, Judge Says "The accusations are only based on rumours and prejudice, so all charges have to be dismissed,"

Tuesday, May 10, 2011
 
A TIMOR LESTE court acquitted the country's deputy prime minister of corruption and abuse of power charges yesterday after he was accused of securing an overpaid job for his wife.

Prosecutors had charged Jose Luis Guterres with improperly giving his wife, Ana Maria Valerio, a job as counsel to the Timor Leste ambassador to the United Nations in New York in 2006.

The accusations were based on a 2009 report by the country's ombudsman Sebastiao Ximenes, who recommended bringing Guterres to trial for acts of collusion and nepotism.

"The court found that Jose Luis Guterres did not commit any wrongdoing or an illegal action by appointing someone. He also did not commit an abuse of power," chief judge Joao Ribeiro told Dili district court.

"The accusations are only based on rumours and prejudice, so all charges have to be dismissed," the judge added.

Ximenes said in the report that the appointee should have been a career diplomat who had worked through various lower-level posts, "prerequisites Ana Maria Valerio did not fulfil ".

"I'm delighted with the court's ruling. This is a good example for our people to continue to trust our legal institutions," Guterres told reporters after the ruling.AFP

Dionisio: Hatudu Ona Katak Akuzasaun Sira Ne'e Mesak Falsu

CJITL Tuesday, 10 May 2011 14:15

CJITL Flash, Sekretariu Jeral partidu CNRT, Dionisio Babo ne’ebe mos partisipa iha prosesu fo sai rezultado final julgamentu kaju Jose Luis Guteres hateten katak akuzasaun politiku ne'e falsu.

“Juis sira fo sai ona katak laiha baze legal no Jose Luis la komete ba erru ne’ebe kontra lei, ne’e hatudu katak justisa la'o los duni” hateten Babo.

Tuir Babo katak ne'e hatudu ona katak akuzasaun sira mesak falsu.

“Jose Luis ema ida ida ne’ebe mak inosiente no iha tempu uluk kedas nia luta ba nasaun ida ne’e, nia servisu hodi halo buat hot-hotu tanba atu servi nasaun no estadu  ida ne’e” dehan Dionisio Babo ne’ebe mak partisipa iha Julgamentu ne’e.

Nune’e mos Chefi Bankada Partidu Demokratiku, Adriano do Nascimento ne’ebe partisipa mos iha julgamentu ne’e hateten tribunal nia desizaun mak ne’e ona hodi fo livre Jose Luis Guterres.

“Ita labele politiza no labele hare fali buat seluk dalan ikus mak halo rekursu ba tribunal kuandu Ministeriu Publiku la simu akujazaun” hateten Adriano. (*/CJITL)

Jose Luis Guterres Livre, Fretilin Dehan Tribunal Bosok, PD-CNRT - PSD Husu Ana Pessoa Rezigna a’an


Josefa Parada - Tersa, 10 Maiu 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI- Tribunal Distrital Dili (TDD) horseik hamonu dezisaun livre ba Vice Primeru Ministru (VPM) Jose Luis Guterres. Maibe iha uma fukun Parlamentu Nasional (PN) representante povu husi bankada Fretilin sira duvidas ho dezisaun Tribunal nebe nakonu ho presaun no influensia husi membru governu no iha parte seluk deputadu bloku Aliansa Maioria Parlamentar (AMP) husi PD, CNRT ho PSD husu ba Prokuradoria Jeral republika Ana Pessoa atu rezigna a’an.

Konaba prosesu ne’e, hatete VPM Jose Luis Guterres katak nia sei husu indiminizasaun, primeru nia sei koalia no konsulta ho ema tomak nebe akuzadus desde embaisador Joao Cambra no sel-seluk nebe akuzadu tiha maibe Tribunal hasai tiha sira hanesan akuzadus husi PGR hanesan MNE, Direktur Administrasaun.

“ Sobre kazu ne’e katak hau sei atu husu pedidu indiminizaaun i lae hau hakarak hatete katak primeru hau sei koalia no konsulta ho ema tomak nebe akuzadus tamba ne’e ami sei hare ba mai estadu maka sei indiminiza ida ne’e,” hatete VPM Jose Luis ba STL iha Palacio do Governo, Tersa (10/5).

Iha parte seluk, tuir Xefi Bankada Fretilin Aniceto Longuinhos G. Lopes komenta katak husi Fretilin preokupa antes, tamba kuandu Tribunal julga membru governu ida no Parlamentu la halo suspensaun ne’e buat ruma bele mosu iha Tribunal neba afavor ba kombate korupsaun. Tamba bele mosu presaun ka influensa oi-oin ba juisa nebe kaer kazu ne’e. Nia dehan, tuir Mari Alkatiri, Tribunal ne bosok, lalika fiar ida. Mari Alkatiri la fiar tanba sa mak Tribunal bele bosok nune. Tanba ne Mari sei husu ba Ana Pessoa hodi halo Rekursu.

“ Hau iha duvida ba dezisaun ida ne’e dezisaun ida nebe nakonu ho presaun no influensia husi membru governu, dezisaun ida mai husi juis internasional nebe depende ba kontratu nebe governu tenki halo laos imposibel membru governu ne’e uja nia kargu amiasa ka presaun ba juis ne’e atu tesi lia ne’e tuir sira nia hakarak,” dehan Aniceto.

Nune’e Deputadu PD, Adriano do Nascimento komenta katak ne’e hatudu juis sira halo buat ne’e imparsial ho profesionalismu tuir Adriano ne’e buat diak. Ida ne’e mos dehan Adriano katak fo lisaun ida ba politiku sira nebe gosta politiza no gosta hatun ema nia dignidade katak dun matak ema ne’e la diak no ida ne’e mos hatudu ba Prokuradoria Jeral Republika hanesan instituisaun Ministeriu Publiku katak buat ida politika ne’e labele domina fali iha justisa ninian.

Nia mos hatete katak Mari Alkatiri ne manipulista ida. Kuando Tribunal deside tuir nia hakarak, nia nonok, maibe kontra nia hakrak, pasti Mari komesa dun tun dun sae ona.

“Hanesan deputadu ami (Re: Adriano Nasimento) labele, ne’e depende ba ninia a’an rasik atu tuntut nama baik i lae maibe buat nebe PN bele halo li-liu AMP halo maka ne’e husu ba PGR Ana Pessoa diak liu para deit ona rezigna a’an tamba kazu ne’e hatete katak logika politika maka dumina duke logika legal ninian nebe sei lae istituisaun ida MP ne’e ema la fiar tamba ne’e husu mos ba Presidente Republika hare dalan para salva MP sei lae MP hakarak kazu politiku duke kazu kriminal nasaun ne’e lao kadik ona, ”tenik Adriano.

Iha fatin seluk, reprezentante Fretlin Mudansa, Victor da Costa hatete katak Fretilin Radikal halo manipulasoens oin oin hodi hatuun Jose Luis Guterres nebe mos hanesan lider Fretlin Mudansa. " ami sei la hakiduk tanba Mari Alkatiri mai ho pollitika foer no bosok hosi Mocambike, nebe hakarak hadau poder. Povo lalika fiar ema sira nune, uma lulik laiha, hakarak mai domina Timor". Jaime do Rosario

Arão Noé (CNRT) saúda absolvição de José Luís Guterres e lamenta "difamação política"

Díli, 10 maio (Lusa) -- O deputado do CNRT no Parlamento de Timor-Leste, Arão Noé, congratulou-se hoje com a decisão do Tribunal Distrital de Díli de absolver o vice-primeiro-ministro, José Luís Guterres, num processo que considera ter origem na "difamação política".
"Houve intenção política de difamar o vice-primeiro-ministro José Luís Guterres", com o processo instaurado pelo Ministério Público, que veio a culminar com a absolvição dos arguidos, disse à Lusa aquele deputado do Congresso Nacional de Reconstrução de Timor-Leste (CNRT).

O Tribunal Distrital de Díli absolveu segunda-feira o vice-primeiro-ministro de Timor-Leste, José Luís Guterres, dos crimes de administração danosa e abuso de poder, dando como não provada a acusação do Ministério Público.

Pelo acórdão do Tribunal, não houve ilegalidade na nomeação de Ana de Jesus Valério, esposa de José Luís Guterres (nomeado à época para ministro dos Negócios Estrangeiros) como conselheira da missão diplomática em Nova Iorque, nem qualquer irregularidade nas remunerações que auferiu, nomeadamente no pagamento do subsídio de residência.

Arão Noé enalteceu o Governo pela forma como lidou com o problema de um seu membro ser julgado e, em especial, José Luís Guterres por se ter apresentado à Justiça, sugerindo-lhe que exija "a reparação do seu bom nome porque durante três anos foi falado como se fosse um corrupto".

Josefa Pereira, deputada da bancada da FRETILIN, salientou que "todas as pessoas devem cumprir a lei e submeter-se à decisão do Tribunal".