domingo, 3 de abril de 2011

Mari Alkatiri muda husi Marxismu ba Islamismu?

Quinta-feira, 31 de Março de 2011


Hanoin husi AILEBA LIAN

Tuir Pe. Martinho Gusmao, iha ninia hakerek hatun Timor Post, edisi Quarta (30/03/2011), hakerek nune'e: "kunjungan-kunjungan Dr. Mari Alkatiri ke partai-partai politik di Indonesia (seperti PKS atau ormas Islam lainnya), disponsori oleh mantan pentolan gerakan pemuda pancasila yang berjiwa “besi (paling) merah” pro-integrasi namun yang membelot menjadi berkedok “paling nasionalis” pro-merdeka (sampai saya ketakutan sendiri) dan FRETILIN biasa-biasa saja (bahkan Jose Reis dengan senang hati mengumumkan bahwa PKS akan menghadiri pemilihan langsung dewan pengurus pusat/DPP FRETILIN, yang tentu saja diantar oleh mantan pemuda pancasila/ besi paling merah yang membawa Alkatiri ke Jakarta)! (TP, 30/03/2011, paj. 9)".

Mari Alkatiri, husi ninia diskursu mai to'o pratika hatudu katak ema ne'ebe komunga ba Marxismu nudar ninia ideolojia no pratika pramatika iha orientasaun estratejia politika.

Tuir K. Marx iha ninia hakerek konaba relasaun katak: "relijaun ka agama nudar sandu ka opoio ba povu". Neduni hare husi doutrina ideolojika Mari Alkatiri nudar ema ne'ebe adopta Marxismu nudar ninia doutrina iha politika, labele hamutuk ho ema ne'ebe maka komunga ka tuir doutrina ne'ebe maka hanesan baze ba releijiaun ka agama, kasu konkretu PKS ne'ebe adopta doutrina Islam nudar ninia ideolijia formal.

Tuir Sekretariu Jeral PKS, Mahfudz Siddiq, ba Kompas.com katak "Apakah PKS meninggalkan jati diri Islamnya? Tentu tidak. Asas kami tetap Islam, namun terbuka," tuturnya (Kompas.com,19/08/2010)". Maibe ita hotu mos akompana husi media katak, FPI (Front Pembela Islam) ne'ebe lansa teror kontra relijiaun ka agama seluk iha Indonesia, foin dadaun iha fulan Fevereiru tinan 2011 iha Jawa kontra sekta islam Ahamadiyah, kontra kolejiu Kristaun, protogonista husi FPI. Prezidente RI, SBY hola medidas no deklarasaun forte kontra ormas sira ne'ebe maka hakarak lansa teror no provoka instabilidade (Hare Metro TV, 09/02/2011). Maibe laos novidades ba ema ruma katak FPI nudar ormas ne'ebe maka iha ligasaun ho PKS, barak liu ninia kader maka integra iha PKS. Secara tidak langsung PKS lejitima ba violensia sira ne'ebe maka FPI halao?

Mosu lian litik: Mudansa Mari ALkatiri ninia aproximasaun, dala ruma hare liu husi pontu de vista estratejika politika? ka mudansa ideolojika? Oinsa maka bele kaben buat rua la hanesan, Marxismu ho Islamismu? Karik Mari Alkatiri hetan inspirasaun husi Soekarno ne'ebe hamosu konceitu: Marheinismu no probaganda NASAKON. Karik ida ne'e, maibe Soekarno mos ladura iha ninia lideransa iha tempo ne'eba. Mari Alkatiri atu tenta intruduz iha Timor-Leste buat nebe maka Soekarno la konsegue iha Indonesia?

Dala ruma aproxiamsuan pragmatiku politika maibe laos ideolojika, tamba Marxismu ho Islamismu buat rua lao keta-ketak!

quinta-feira, 31 de março de 2011

Hamenus Kiak, Governu Timor-Leste sei Hari’i Uma Rihun 55

|

Depok – Primeiru Ministru Timor  Leste Xanana Gusmão hala’o tarjetu to’o tinan 2015 governu sei kontrui uma rihun Lima Nulu Resin Lima ba ema kiak sira , ne’e hanesan pasu ida atu hamenus kiak iha Timor-Leste.

Mais menus rihun 55 ne’e sei kontrui no ninia tarjetu reamata iha 2015 no sei fasilita mos ho be mos no saniamentu ne’ebé diak.  ”ne’e atu hamenus kiak, hahú husi tinan ne’e ami komesa konstrui ona uma iha sub distrito ba ema kiak sira no fasilita mos ba sira Estrada, saude no edukasaun,”dehan Nia iha tersa ne’e hafoin vizita ba Universidade Indonesia (UI)  tersa ne’e (22/03).

Xanana mos promote atu aumenta mos ba atendementu publiko no sei hala’o governasaun ne’ebé diak no transparante inklui lanca mos ho portal transparancia hodi bele fó asesu ba ema hotu. “Alein de ne’e ami sei kontinua esforsu atu kria kampu de trabalho komesa husi setor privadu no estadu nian ne’ebé sei paresiru stratéjiku atu dezenvolve nasaun ne’e,” Nia hatutan. Xanana mos informa katak governasaun AMP mos sei kontinua atu hadia ubanizasuan ba cidade Dili atu nune’e komunidade sira bele moris hanesan. “ami nia nasaun sei foun no sei nurak, ami esforsu atu kontinua hadia ekonomia povu nian,” Xanana Hakotu.(TE)

CNRT Seidauk Iha Figura ba Prezidente Republika

 Sekretario Geral: CNRT sei deside liu hosi Kongresso ka Konvensaun sobre Kandidatu Presidente

TDF - Dili. Iha publikasaun CJITL Flash, banhira intervista Deputado Partidu Conselho Nasional Rekonstrusaun de Timor (CNRT) Aderito Hugo da Costa, Deputado ne'e hatete katak CNRT seidauk iha  ema ida atu kandidata ba Prezidente Republika iha Eleisaun Prezidensial 2012.

Deputadu Aderito Hugo mos hatete katak Prezidente Republika Jose Ramos Horta hakarak kontinua, kandidata a’an iha Eleisaun prezidensial 2012, maibe CNRT laiha kompromisso ida ho Ramos-Horta ba nia candidatura.

“CNRT hakarak hili Presidenti Republika ne’e ema ida ne’ebe mak independente no hetan apoiu husi partido sira hotu” dehan Aderitu Hugu  tersa 29/3, iha Parlamentu Nasional, haktuir Deputado Hugo.





Hosi Kongresso

Entretanto, Sekretario Geral CNRT Dionisio Babo Soares informa katak, kandidato Presidente CNRT sei la mai hosi ema ida ka rua iha partido, maibe Kongresso ka Konvensaun Partido nian mak sei deside atu apoia no determina se mak atu bele kandidato ba Presidente da Republika, tuir partido nia hanoin.

Tanba ne'e politika CNRT nian katak, kandidato ba Presidente da Republika nudar interesse nasional, no nune, sei deside hosi Konvensaun boot ida nebe, so kuadros partidos ho delegados sira mak bele tur hodi kandidata ema ne'e.

Boatos nebe lao iha liur katak CNRT iha ona nia kandidato, ne bosok. Iha duni aproximasaun hosi kandidato hosi partido balun atu husu apoio CNRT nian no maun boot Xanana nian, maibe CNRT deside ona katak so konvensaun mak bele deside. Haktuir Dionisio Babo, Sekretario Geral CNRT nian.

quarta-feira, 30 de março de 2011

Eleisaun Presidensial, CNRT - PUN - FRETILIN Sidauk Iha Kandidata

Quarta-feira, 30 de Março de 2011

.
JOSEFA PARADA – SUARA TIMOR LOROSAE – 30 marsu 2011

DILI - Timor Leste la kleur tan hahu halao festa demokrasia eleisaun presidensial hodi hili Presidente Republika ba nasaun ne’e, hodi nune’e bele halao prosesu desenvolvimentu rai, povú no nasaun Timor Leste ba Futuru. Maibe atú sai kandidatú ba Presidente RDTL, Partidu Demokratiku avansa ho Fernando Lasama de Araujo atual Presidente PN no PUN, CNRT ho FRETILIN sidauk iha kandidatura ba Presidente Republika iha 2012 oin mai.

Presidenti PUN, Fernanda Mesquita Borges hateten Partidu PUN laiha kandidatu ba iha Presidenti da Republika tanba PUN sei kontinua hakas a’an nafatin atu kandidata ba PN no hein husu ba povu atu fo aumenta kadeira PUN nian iha PN no mos bele partisipa iha governu.

“ Ami iha PUN hakarak ajuda povu sees husi kiak, hakarak atu halo boa governasaun iha rai laran, hakarak fo servisu baziku nebe povu TL presija atu nune’e povu bele moris saudavel, labarik, feto katuas, ferik, joven no mane sira hotu iha TL bele senti katak iha dereitu no deveres sira hetan iha prosesu ukun a’an ida ne’e,“ informa Fernanda ba STL iha PN, Kuarta (30/3).

Deputadu Aderito Hugo da Costa husi (CNRT), hateten pozisaun CNRT nian agora dadaun ne’e preparasaun hela ba segundu kongresu tanba tuir Aderito katak saida maka importante agora partidu sidauk iha pozisaun atu hare kandidatura ba Presidente da Republika TL nian iha eleisaun 2012 oin mai.

Liafuan hanesan reforsa husi Domingos Sarmento husi Bankada Fretilin afirma katak sidadaun iha dereitu sei deit TL konstituisaun fo dalan para nia bele kandidata a’an ba PR, agora sasukat ne’e katak Donmingos ne’e ket-ketak.

“ Ami sidauk iha kandidata rasik ba PR tanba Fretilin nia mekanismu kuandu besik ba kandidatura PR nian maka Komisaun Politika Nasional sei reuni hamutuk hodi hare kandidatu ida nebe bele kapasitadu, kbi’it, esperensia no bele duni kandidata a’an ba PR nebe bele hakoak ema hotu no sai lider ida nebe serve duni sai PR,” tenik Domingos.

Tuir Sekretariu Jeral Partidu Demokratiku, Mariano Assanami Sabino, ba STL hateten katak, Presidente da Republika ne’e laos ba deit partidu ida maibe ba partidu hotu-hotu, tamba ne’e nia mekanismu hotu-hotu sei iha prosesu hela.

“Ami mós sidauk bele dehan katak wainhira I oinsa, maibe hein tamba ami sei halo hela kongresu ne’e hotu, konferensia sei prepara mekanismu oinsa maka bele ba iha kandidatú presidensial homós kandidatú ba Parlamentar,” nia hatete. Jaime do Rosario

KAMBOJA APOIU TL TAMA ASEAN



.

Phnom Penh – Iha Presidente Republíka Timor Leste José Ramos Horta nia oin Primeiru Ministru Kamboja Hun Sen deklara katak Kamboja apoiu Timor Leste sai membru ASEAN. Hun Sen hateten Kamboja Apoiu Timor Leste sai membru ASEAN ba 11 husi organizasaun regional ASEAN nian no konferensia alto nivel sei hala’o iha Kamboja iha tinan 2012.

Nia hein katak ulun bo’ot Timor Leste sei partisipa iha eventu ne’e, dehan Hun Sen ba www.indonesian.cri.cn kuarta ne’e (30/03), hafoin hasoru malu ho Prezidente Republika Timor Leste Jose Ramos Horta.

Iha fatin hanesan Presidente Republika Timor Leste Ramos Horta hateten hahú husi tinan 2007, situasaun nasaun Timor Leste iha kondisaun dame, politika mos lao diak, ekonomia mos lao diak, “hein katak TL sai membru ASEAN atu ajuda sistema kooperasaun no integrasaun entre regional.(TE)

Povu Tenke Kuda Aifrina ho Fehuk hanesan Alternativo tba Fos

Josefa Parada - Kuarta, 30 Marsu 2011 - SUARA TIMOR LOROSAE

DILI-MAFP liu husi Dirasaun Nasional Politika Planeamentu husu atensaun ba populasaun tomak tenki kuda aifirna no fehuk barak hodi antisipa hamlaha.

“Hanesan ita hotu hatene ona katak, tinan ida ne’e maioria populasaun la halao to’os. Kuda batar. Udan lafo tempu ba sira atu halo to’os. Ho kondisaun ne’e, ita bele fiar katak, populasaun barak mak sei infrenta hamlaha. Atu antisipa kondisaun defisil ne’e, ami husu atensaun ba populasaun atu kuda aifrina no fehuk,” hatete Direitur Nasional Politika Planeamentu Octavio Almeida iha Edifisiu MAP Komoro, Tersa, (29/3).

Governu ha’re katak, aihan tradisional ne’e bele antisipa hamlaha. Neduni ita labele depende ba produsaun hare no batar, ou liliu fos husi rai liur. Kondisaun hamlaha ne’e mosu, ita labele halo buat ida tamba impaktu husi mudansa klimatika.
Neduni, MAFP hanoin ona atu oinsa ajuda hadia povu, para bele aguenta hasoru hamlaha. Entaun laiha opsaun seluk. Ita tenke hasae produsaun agrikultura. Ita espera, ho traktor ne’ebe governu aloka ona, agrikultor sir abele utiliza didiak, para tinan oin, bele hasae produsaun aihan lokal.

Nia salenta katak, ministeriu agrikultura planu tenki hadia uluk povu agrikultura moris iha bazeia bele fo benefisiu ba hodi hadia moris, ne’eduni kria ekipa ida halo monitorizasaun avaliasaun ba hare tuir aktividade ne’ebe husi ministeriu agrikultura planu implementa lao ona kalae, sekarik bele hadia diak liu tan.

Iha parte seluk Ministru agrikultura Mariano Asanami Sabino sublina katak, ministeriu agrikultura planu tinan id abele hasae produsaun agrikultura nia bele responde necisidade loron, maibe tinan ida produsaun hare’e tun tanba mudansa klimatika ne’eduni husu ba povu tomak bele antisipa hamlaha diak liu han feiok no aifarina.

Tanba uluk beala sira aifarina no feoik hodi luka ukun rasik an, ne’eduni ital abele depende deit ba produsaun fos, hare’e ,batar, deit, maibe tenki han aihan tradisional kulu, feiok, aifarina, talas.

Alende Marcus da costa nudar povu salenta katak, tinan ida produsaun agrikula tun tanba mudansa klimatika afeita lakonsege fila kuda batar , hare’e ne’eduni sente tolu fulan agustu sente hamlaha ona, husu governu bele tau matan distribui fos sira. Lia fuan Manuel Amaral nudar povu salenta katak, mudansa klimatika halo produsaun agrikultura tun, oras sente hamlaha ona, ne’eduni husu governu liu husi ministeriu agrikultura bele tau atensaun bele tinan hasae produsaun agrikula.

Promove Aihan

Entertantu, Director Nasional Agrikultura e Hortikultura, Gil Rangel da Cruz hatete, iha tinan 2011 MAFP kontinua hakbit seguransa alimentar oinsa promove aihan nomos kria kondisaun iha kampu hodi atinji redusaun kiak no mukit.

“Atu asegura ho sustentavel oinsa iha kordenasaun diak no investimentu atu hare seguransa alimentar inklui asesu ba importasaun aihan kona ba mal nutrisaun,”dehan Gil ba STL hafoin partisipa hamutuk Ministeriu Saude kona ba Deklarasaun Komoro Kontra Hamlaha no Mal nutrisaun iha Dili Konvention Center, Merkadu Lama, Tersa (29/3).

Gil haktuir katak, komitmentu iha tinan 2011 Ministeriu MAFP rasik sei desenvolve produsaun aihan ne’ebe iha hanesan fo seguransa alimentar ho importasaun promosaun mal nutrisaun.

Tamba ne’e, iha 2011 MAFP kontinuasaun servisu hamutuk ho parseiru sira hodi bele fo seguransa alimentar kona ba mal nutrisaun iha teritoriu laran tomak.

Iha biban ne’e, Vice Ministra Saude, Madalena Hanjam salenta katak, atu fo seguransa alimentar ba komunidade ne’e diak tebes hodi bele redus kiak husi mal nutrisaun. Tamba ne’e politika MS hala’o ho nia objektivu atu halakon kiak no dezigualdade no hadia asesu fiziku no mal nutrisaun iha rai laran.

Entertantu representante Saude husi Distritu, Gaspar de Carvalho hatete, politika husi ministeriu ida-idak ne’ebe hatudu kona ba seguransa alimentar ne’e diak tebes atu bele reduz mal nutrisaun iha rai laran ho dia’k.

Administrador Distritu Ainaro, Manuel Pereira apresia tebes ho programa ne’e, tamba bele ona hatudu avaliasaun kona ba seguransa alimentar no mal nutrisaun.

“Ida ne’e positive tebes, hau hanoin bele ona fo atensaun diak ba povu sira liliu sira ne’ebe hetan mal nutrisaun,”Manuel hatutan. jef/vey
.

terça-feira, 29 de março de 2011

Intervista Exlusivu ho Deputado CNRT Konaba Lista Veteranu

CJITL Exlusivu, Governu liu husi Sekretariu Estado ba Veterano Antigo Kombatentes, Marito Reis foin lalais ne'e hasai lista final ba veteranus ne'ebe sai polemika tanba diskunfia iha falsifikasaun dokumentos.


Se mak halo falsifikasaun no sansaun saida mak sei foti, tuir mai ne'e intervista CJITL online ho Deputado CNRT, Aderito Hugo da Costa  konaba asuntu ne'e.

CJITL: Tuir ita bo’ot dadus veteranus ne’ebe foin lalais fo sai husi governo  ne’e los ka lae?

Hugo: Dadus sira balun lalos, detekta no deskobre hetan ona evidensia lubuk ida,  sobre falsifikasaun dokumentus ,  governu aktualiza ona ho Ministeriu kompetente para atu fo sansaun ba ema ne’ebe mak halo dukumentus falsu sira ne’e.

CJITL: Iha parlamentu rasik kontra dadus veteranus ne’ebe fo sai husi governo, oinsa ho ita bo'ot nia pozisaun?

Hugo: Pozisaun mak ne’e ema pesoalmente mak halo falsifikasaun de dadus tenke fo sansaun, se involve ajente sira ne’ebe mak halo rekoila dadus sira ne’e mos tenke fo sansaun.

CJITL: Tuir ita bo’ot mekanismu saida mak persiza governo uza, hodi halo fiskalizasaun dadus para  bele hetan dadus ne’ebe los?
  
Hugo: Governu  kria ona komisaun konjunta involve veteranus sira ne’ebe  mak  durante tinan 24  halo servisu iha iha ailaran, no sira mak hatene rasik ema ne’e los ka lalos, e sira deskobre ema halo falsifikasaun ba dadus.

CJITL online iha loron hirak tuir mai sei hatun mos intervista ida seluk ne'ebe halo ho Prezidente komisaun rekolhamentu dadus ba veteranus Virgilio Smith ne'ebe mos hanesan Sekretariu Estado Cultura. (Joao Pinto Belo/CJITL Internship)